Forbhreathnú ar fhiachas fadhbach

Réamhrá

Is fiacha atá i chuile chinéal creidmhis. Mar sin, tá fiacha ag beagnach gach duine. Ní bhíonn fadhb ann ach nuair nach bhfuil tú ábalta coinneáil suas le do chuid íocaíochtaí. Má tá tú sa staid seo, d'fhéadfadh na deacrachtaí seo leanas a bheith i gceist:

  • Bheith ar gcúl le hiocaíochtaí agus litreacha ag teacht ó chreidiúnaithe
  • Ag fáil íasachtaí chun billí a íoc agus breith suas ar íocaíochtaí
  • Ag íoc cibé creidiúnaí atá ag cur an méid is mó brú ort
  • Ag déanamh geallúintí méideanna mí-réasúnta a íoc
  • Geallúintí briste agus tuilleadh brú ó chreidiúnaithe
  • Caigneas dlí

Tá sé an-tábhachtach déileáil le d’fhiachais ionas nach n-éireoidh an staid níos measa. Mar shampla, mura ndéileálann tú le d’fhiachais, d’fhéadfaí do theach a athshealbhú. Is féidir go dtarlódh sé seo fiú muna bhfuil morgáiste nó riaráistí morgáiste agat.

Cabhair a fháil ó MABS

Is seirbhís rúnda agus saor in aisce í an tSeirbhís Bhuiséadta agus Chomhairle Airgid (MABS) do dhaoine a bhfuil fadhbanna acu maidir le fiachas agus airgead a bhainistiú. Is féidir le MABS cabhrú leat do roghanna a scrúdú agus déileáil le d’fhiachais go córasach. Tá acmhainní úsáideacha ar a láithreán gréasáin mabs.ie, ina measc treoir féin-chabhrach - féach 'Cad is féidir a dhéanamh tú féin' thíos.

Deileáil le do chreidiúnaithe: D'fhorbair MABS agus Cónaidhm Bhaincéireachta agus Íocaíochtaí na hÉireann (BPFI) prótacal (pdf) chun cabhrú le daoine atá i bhfiacha a n-aisíocaíochtaí a bhainistiú ar bhealach inbhuanaithe. Oibríonn na hinstitiúidí creidmheasa a shínigh an prótacal le comhairleoirí airgid MABS chun cabhrú le custaiméirí aghaidh a thabhairt ar fhadhbanna fiachais agus iad a bhainistiú. Ceadaítear sa phrótacal do dhíscríobh roinnt fiachais, faoi rogha an iasachtóra. Ní bhíonn feidhm leis d’fhiach morgáiste.

Léigh tuilleadh sna ceisteanna coitianta seo (pdf).

Ar leithligh ón bprótacal seo, is féidir le MABS cabhrú leat plean inbhuanaithe i leith aisíocaíochtaí a chomhaontú le creidiúnaithe eile freisin.

Rochtain a fháil ar roghanna dócmhainneachta pearsanta: Bíonn gach seirbhís MABS cláraithe mar Idirghabhálaithe Ceadaithe le Seirbhís Dócmhainneachta na hÉireann (SDÉ) agus is féidir leo tú a thabhairt trí phróiseas Fhógra Faoisimh Fhiachais a fháil más réiteach iomchuí duitse é sin. Is féidir leis an MABS comhairle a thabhairt duit freisin faoin gcaoi chun rochtain a fháil ar roghanna dócmhainneachta pearsanta eile – féach thíos.

Dul i ngleic le riaráistí morgáiste: Tá seirbhís shaintiomanta ag MABS do Riaráistí Morgáiste i níos mó ná 20 suíomh. Oibríonn sé seirbhís mheantóra cúirte freisin, i gcomhar le Seirbhís Dócmhainneachta na hÉireann (SDÉ), chun cúnamh le féichiúnaithe a thagann os comhair imeachtaí cúirte. Léigh a thuilleadh faoi na seirbhísí úd.

Bíonn MABS bainteach go lárnach freisin le scéim chabhrach agus chomhairle nua do dhaoine le riaráistí morgáiste tromchúiseacha, mar chuid de Abhaile, an tSeirbhís Náisiúnta um Réiteach na Riaráistí Morgáiste. Seoladh an tseirbhís úd i mí Dheireadh Fómhair 2016.

Dul i dteagmháil le MABS: Tá Líne Chabhrach MABS 0761 07 2000 ar fáil Luan go hAoine idir 9rn agus 8in. Is féidir ríomhphost a sheoladh chuig helpline@mabs.ie nó is féidir leat teagmháil a dhéanamh le d’oifig MABS áitiúil chun comhairle agus cúnamh a fháil ó chomhairleoir airgid.

Roghanna dócmhainneachta pearsanta

Táthar tar éis trí rogha dócmhainneachta pearsanta a thabhairt isteach do dhaoine nach bhfuil ar a n-acmhainn a gcuid fiach pearsanta agus morgáiste a íoc. Táthar tar éis an córas féimheachta a nuashonrú freisin. Is í Seirbhís Dócmhainneachta na hÉireann (SDÉ) a riarann na próisis réitigh fhiachais sin go léir. Foilsíonn sí faisnéis fhairsing ar a láithreán gréasáin, isi.gov.ie.

Tá láithreán gréasáin ag an SDÉ atá dírithe ar fhéichiúnaithe backontrack.ie, ina dtugtar samplaí den chaoi ar éirigh le daoine aonair chun a bhfiach fabhtach a réiteach, i dteannta le treoracha céimnithe chun dul i ngleic le fiachas. Is féidir leat úsáid a bhaint as an láithreán gréasáin chun athghlao a iarraidh, nó is féidir leat teagmháil a dhéanamh le líne chabhrach na SDÉ ag 0761 06 4200, a bhíonn ar oscailt idir 9r.n. agus 6i.n., Luan go hAoine.

Tá an SDÉ tar éis quick guide to debt solutions (pdf) (mearthreoir do réitigh ar fhiachas agus “Back on Track” guide to problem debt (pdf) (Treoir “Teacht Aniar” i leith an fhiachais fhabhtaigh) a fhoilsiú freisin.

Conas fiacha a láimhseáil tú féin

Má tá riaráistí morgáiste agat, nó go mbraitheann tú gur dócha go mbeidh riaráistí morgáiste agat go luath, is í an chéim is tábhachtaí ar féidir leat a ghlacadh ná chun teagmháil a dhéanamh le d’iasachtóir láithreach bonn. Is féidir leat teacht ar a thuilleadh inár bhforbhreathnú ar an bhfiach morgáiste.

Tá sé fíor-thabhachtach dul i dteagmháil le do chreidiúnaithe agus fios a chur orthu go bhfuil fadhbanna agat. Ansin beidh tú in ann obair in éineacht leo chun dul i ngleic le do chuid fadhbanna. Seachas sin, rachadh na fadhbanna agus an brú ó do chreidiúnaithe i ndonas.

Fiú má tá cabhair á lorg agat cheana féin, is féidir treoir féin-chabhrach MABS a úsáid chun na céimeanna seo a leanúint:

1. Déan measúnú ar an staid ina bhfuil tú. Déan amach liosta de d'fhiacha uile. Ceadaigh gur faoi d’ainm é gach fiach. Aithin na fiacha óna dteastaíonn aird láithreach (mar shampla, do riaráistí morgáiste). Déan teagmháil leis na hiasachtóirí láithreach - b’fhearr í a chur i scríbhinn. Tá litir shamplach ar láithreán gréasáin SBCA.

2. Déan amach buiséad. Liostaigh cé mhéid airgid a thagann isteach gach seachtain (no gach mí) agus cé mhéid airgid a théann amach. Is féidir leat cáipéisí úsáideacha agus bileog bhuiséid bhán spending diary (pdf)(dialann chaiteachais) a fháil ó láithreán gréasáin MABS féin nó iad a iarraidh trí líne chabhrach MABS.

uirlis bhuiséadaithe tool shaintiomanta ag MABS freisin.

3. Deileáil leis na fiacha. Scríobh chuig an iasachtóir, tairg an méid airgid is féidir leat a íoc agus déan cur síos ar do staid airgeadais. Tá litir shamplach ar láithreán MABS.

4. Cuir córas i bhfeidhm chun an t-airgead a íoc. Is féidir leat é sin a dhéanamh ar bhealaí éagsúla, ar nós an dochair dhírigh, na baincéireachta idirlín nó Cuntais Bhuiséid MABS.

Téarmaíocht agus nósanna imeachta

Tá cineálacha éagsúla fiachais ann, lena n-áirítear morgáistí, iasachtaí, ró-tharraingtí, cártaí creidmheasa agus comhaontuithe fruilcheannaigh. Tá roinnt fiachais, mar shampla, morgáistí, 'urraithe' - ciallaíonn sé sin go n-úsáidtear earraí nó maoin, do theach de ghnáth, mar urrús sa chás nach n-íoctar an fiachas. Faigh tuilleadh eolais faoi na cineálacha fiachais agus téarmaíocht a bhaineann le fiachas inár ngluais téarmaí a bhaineann le fiachas.

Baineann rialacha agus nósanna imeachta ar leith le roinnt fiachas maidir leis an gcaoi a mbainistítear agus a mbailítear iad. Is fiachais iad seo den chuid is mó atá dlite don Stát nó do chomhlacht Stáit. Tá rialacha agus nósanna imeachta ar leith ag cánacha, ró-íocaíochtaí leasa shóisialaigh, cíosanna údaráis áitiúla agus iasachtaí tithíochta, táillí dramhaíola, billí fóntais, ceadúnais teilifíse agus ceadúnais mhadra go háirithe. Faigh tuilleadh eolais faoi na rialacha maidir le fiachais ar leith.

Tá rialacha ann faoi reachtaíocht chreidmheasa tomhaltóirí maidir le bailiú fiachas, lena n-áirítear rialacha maidir le príobháideachas, pointí teagmhála agus ciapadh agus imeaglú. Is ann do chód iompair faoi leith don chaoi ina gcaitheann iasachtóirí dul i ngleic le daoine le riaráistí nó le réamhriaráistí morgáiste.

Mura ndéanann tú teagmháil le d'iasachtóir, tá gach cosúlacht ann go gcuirfidh sé tús le himeachtaí dlíthiúla chun an fiachas a aisghabháil. Is féidir an cás a thógáil sa Chúirt Dúiche, sa Chúirt Chuarda nó san Ard-Chúirt, ag brath ar an méid airgid atá i gceist. Nuair a dhéantar breithiúnas sa chúirt ina leagtar amach an fiachas, is féidir an breithiúnas seo a chur i bhfeidhm ar bhealaí éagsúla, lena n-áirítear imeachtaí féimheachta i gcásanna tromchúiseacha. D’fhéadfadh go mbeadh iarmhairtí eile i gceist nuair atá tú i riaráiste ar aisíocaíochtaí fiachais chomh maith, mar shampla, d’fhéadfadh sé dul i bhfeidhm ar do ráta creidmheasa, rud a chiallódh go mbeadh sé deacair creidmheas a fháil sa todhchaí.

Is ann do rialacha mionsonraithe faoin gcaoi ina gcaithfear lena bhfiacha nuair a fhaigheann duine éigin bás.

Tuilleadh eolais

Tá tuilleadh eolais faoi phleananna maidir le nósanna imeachta i leith fiachais inár gcáipéis Freagairtí maidir le riaráistí morgáiste agus fiachas pearsanta.


Page edited: 2 February 2017