Conradh fostaíochta

Réamhrá

Tá conradh fostaíochta ag duine nuair atá sé/sí ag obair d'fhostóir ar phá nó tuarastal rialta. Cé nach gcaithfidh an t-iomlán conradh bheith scríofa, is gá ráiteas scríofa téarmaí fhostaíochta don fhostaí a thabhairt laistigh 2 mhí thosú oibre - féach 'Rialacha' thíos.

Oibríonn formhór fhostaithe ar chonarthaí oibre neamhiata. Sé sin, maireann an conradh go dtí go gcuireann an fostóir nó an fostaí deireadh leis. Oibríonn go leor fostaithe eile, áfach, ar chonarthaí atá ar théarma seasta nó sainchuspóra. Ciallaíonn an téarma, conarthaí ar théarma seasta nó sainchuspóra, go gcríochnaíonn conradh an fhostaí ar dháta áirithe, nó go gcríochnaíonn sé nuair atá tasc áirithe déanta.

Beidh na nithe seo a leanas nó cuid de na nithe sa chonradh (is cuma má tá siad luaite nó nach bhfuil siad luaite ag an bhfostóir agus ag an bhfostaí):

  • Na téarmaí atá leagtha síos ag an gcúirt do gach conradh fostaíochta. Na samplaí atá san áireamh ná an dualgas atá ar gach fhostóir, áit oibre sábhailte a sholáthar agus an dualgas atá ar gach fostaí a phost a chomhlíonadh de réir an chumais is fearr atá aige/aici. Tugtar an " Dlí Comhchoiteann " go hiondúil ar an dlí seo.
  • Téarmaí nach mór a bheith mar pháirt den chonradh de bharr reachtaíochta atá rithe tríd an Dáil. San áireamh tá an ceart saoire máithreachais a thógáil. Tá na téarmaí seo mar pháirt den chonradh fiú amháin muna luann an fostóir agus an fostaí iad agus tógann siad áit aon chomhaontaithe idir an fhostóir agus an fostaí gan dlí áirithe a chur i bhfeidhm. Da bharr sin sáraíonn an ceart reachtúil saoire máithreachais a thógáil aon chomhaontú a dhéanann an fostóir leis an fhostaí nach dtógfaidh an fostaí saoire máithreachais.
  • Na téarmaí atá leagtha síos i mBunreacht na hÉireann nach mór a bheith i ngach conradh, mar shampla, ceart an fhostaí a bheith mar bhall do cheardchumann.
  • Comhaontaithe Comhchoitianta
  • Rialacháin an Chomhchoiste Oibreachais
  • Dlíthe an Chomhphobail Eorpaigh

San áireamh is féidir le nós agus cleachtadh a bheith mar pháirt den chonradh in áit oibre. Sampla de seo ná ráta pá faoi leith ar ragobair do fhostaithe.

Rialacha

Forálann an tAcht um Théarmaí Fostaíochta (Faisnéis) 1994–2014 go gcaithfidh fostóir ráiteas scríofa faoi théarmaí fostaíochta a thabhairt do fhostaí taobh istigh de 2 mhí ó thús na fostaíochta. Áfach, ní bhaineann an riachtanas seo le fostaí atá fostaithe ar feadh níos lú ná mí amháin. Tá sampla ráiteas scríofa faoi théarmaí fostaíochta ar fáil ar workplacerelations.ie.

Caithfidh an t-eolas seo a leanas a bheith mar chuid den ráiteas faoi théarmaí:

  • Ainm iomlán an fhostóra agus an fhostaí
  • Seoladh an fhostóra
  • An áit oibre
  • Teideal an phoist nó an cineál fostaíochta
  • Dáta a thosaigh an fhostaíocht
  • Más conradh fostaíochta sealadach atá i gceist an tréimhse ama atáthar ag súil go mairfidh an conradh
  • Más conradh le haghaidh tréimhse seasta atá i gceist, an dáta a bheidh an conradh istigh
  • Sonraí tréimhsí sosa agus sosanna arna éileamh ag an dlí
  • An ráta pá nó an chaoi a ríomhtar pá
  • An tréimhse thagartha pá de réir an Achta um Íosphá Náisiúnta 2000
  • *Tréimhsí pá
  • *Uaireanta oibre
  • *Go bhfuil an ceart ag an fostaí ráiteas scríofa ar a m(h)eánphá in aghaidh na huaire i dtaobh tréimhse thagartha ar bith a iarraidh ar an bhfostóir mar atá soláthartha san Acht um Íosphá Náisiúnta 2000
  • *Téarmaí a bhaineann le saoire íoctha (seachas saoire tinnis)
  • *Pá breoiteachta agus pinsin
  • *Fógra scoir atá dlite don fhostaí agus a chaithfidh an fostaí a thabhairt
  • *Tagairt do Chomhaontaithe comhchoiteann ar bith a chuireann isteach ar théarmaí fostaíochta an fhostaithe.

* I gcás na sonraí seo thuas, d’fhéadfadh an fostóir, mar rogha ar na sonraí ar fad sa ráiteas a sholáthar, úsáid a bhaint as an ráiteas chun an fostaí a chur ar aghaidh chuig cáipéisí áirithe eile a bhfuil na sonraí sin iontu. Ní mór na cáipéisí sin a bheith ar fáil go réasúnta éasca ag an bhfostaí ina f(h)ostaíocht.

Ní mór don ráiteas an tréimhse thagartha atá in úsáid ag an bhfostóir chun teidil an fostaithe de réir an Acht um Íosphá Náisiúnta 2000 a ríomh a lua. (Faoin Acht sin is féidir leis an bhfostóir íosphá an fhostaithe a ríomh thar thréimhse thagartha nach bhfuil níos lú ná seachtain amháin agus níos faide ná mí amháin).

Cé go gcaithfidh an fostóir an ráiteas faoi théarmaí fostaíochta a shíniú agus a dhátú, ní gá don fhostaí a shíniú. Ní mór don fhostóir cóip a choinnigh ar feadh tréimhse fhostaíochta an fhostaí agus ar feadh bliain ar a laghad tar éis deireadh na fostaíochta.

Nósanna imeachta araíonachta agus casaoide

D'fhoilisgh an Coimisiún um Chaidreamh san Áit Oibre an Cód Cleachtais: Nósanna Imeachta Casaoide agus Araíonachta a shonraíonn gur chóir nósanna imeachta casaoide agus araíonachta a bheith ag fostóirí agus gur chóir dóibh cóipeanna díobh seo a thabhairt d'fhostaithe ag tús a gcuid fostaíochta. Faoi na hAchtanna um Dhífhostú Éagórach 1977-2015 tá dualgas ar fhostóirí fógra scríofa de na nósanna imeachta a leanfar a thabhairt d'fhostaí sula ndíbrítear fostaí óna p(h)ost. Caithfear é seo a dhéanamh laistigh de 28 lá ó chonradh fostaíochta a dhéanamh.

Forálacha sainiúla i gconarthaí fostaíochta

Tá roinnt fostóirí ag cur forálacha sainiúla le conarthaí fostaíochta a chuireann srian le cumas fostaithe oibriú in earnálacha nó le soláthraithe faoi leith, nó le cliaint áirithe ar feadh tréimhse ó chuirtear deireadh lena bhfostaíocht. (D'fhéadfadh sé a rá mar shampla nach bhféadfadh an fostaí oibriú in earnáil faoi leith, nó le soláthraithe nó le cliaint an iarfhostóra, srl.) Níl aon rud i ndlí fostaíochta a choisceann é seo ach níl aon fhoráil sa dlí a cheadaíonn é ach oiread.
Is éard atá anseo go bunúsach ná ceist dlí conarthaí - is é sin le rá, conradh fostaíochta sínithe agus comhaontaithe idir an fostóir agus an fostaí. Moltar duit go tréan comhairle dlí a fháil ó ghairmí inniúil sula síníonn tú conradh den sórt seo má tá imní ar bith ort faoin scéal. Féadfaidh tú comhairle dlí a fháil fiú má tá an conradh sínithe agat. Is minic a bhíonn an-difríocht ann idir na táillí a éilíonn aturnaetha éagsúla agus moltar duit roinnt siopadóireachta a dhéanamh agus luachanna maidir le comhairle dlí a fháil ar dtús.

Tréimhse tástála

Is féidir le tréimhse tástála a bheith san áireamh sa chonradh agus is féidir síneadh ama a chur leí. Ní fheidhmíonn na hAchtanna um Dhífhostú Éagórach 1977-2007 do dhífhostú fostaithe i rith tréimhse ag tús na fostaíochta nuair atá sé/sí faoi thástáil nó faoi oiliúnt má:

  • tá an conradh fostaíochta i scríbhinn
  • is tréimhse bliana nó níos lú í an tréimhse tástála nó oiliúna agus í luaite sa chonradh.

Níl feidhm ag an eisiamh thuas ó na hAchtanna má bhaineann an dífhostú le ballraíocht ceardchumainn nó gníomhaíocht ceardchumainn, nithe a bhaineann le bheith torrach nó cearta faoi na hAchtanna a bhaineann le cosaint mháithreachais, saoire do thuismitheoirí, saoire uchtaíoch, nó saoire cúramóra.

Athruithe ar do chonradh fostaíochta

Féadann athruithe ar do chonradh fostaíochta a tharlú mar gheall ar athrú dlí, ach lasmuigh de sin, ní féidir aon athrú a dhéanamh gan comhaontú idir tú féin agus d’fhostóir. Ní féidir le ceachtar páirtí an conradh a athrú go haontaobhach.

Conas iarratas a dhéanamh

Is féidir tuilleadh faoi do chearta fostaíochta sa leabhrán míniúcháin faoi na Achtanna um Théarmaí Fostaíochta (Faisnéis) (pdf) nó ón tSeirbhís Fhaisnéise agus Custaiméara an Choimisiúin um Chaidreamh san Áit Oibre a fháil – féach ‘Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas’ thíos.

Faoi na hAchtanna, má theipeann ar an fhostóir sonraí scríofa a thabhairt duit ar do chonradh fostaíochta, is féidir leat gearán a dhéanamh agus an fhoirm ghearáin ar líne a úsáid á fáil ar workplacerelations.ie. Caithfidh tú an gearán a dhéanamh taobh istigh de thréimhse 6 mhí ón tarlú sáraithe reachtaíochta. Is féidir síneadh ama 6 mhí eile a thabhairt duit ach ní dhéanfar é sin mura bhfuil cúinsí réasúnacha ann a chuir cosc ort an gearán a dhéanamh laistigh den gnáth-thréimhse ama.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Coimisiúin um Chaidreamh san Áit Oibre

Seirbhíse Faisnéise agus Custaiméara
Bóthar Uí Bhriain
Ceatharlach
Éire
R93 W7W2

Uaireanta Oscailte:Luan go hAoine 9.30rn go 5in
Teil: (059) 917 8990
Lóghlao: 1890 80 80 90
Láithreán Gréasáin: https://www.workplacerelations.ie/en/


Page edited: 12 July 2016